کتابخانه آموزشگاهی

 

و

 

نقش آن در ایجاد عادت به مطالعه در دانش آموزان

 

 

برای ایجاد عادت به مطالعه و انگیزه های لازم در کودکان و نوجوانان باید از دوران کودکی این مساله مهم تلقی شود و خواندن مطالب برای کودکان قبل از ورود آنها به محیط مدرسه توسط والدین با تهیه کتابهای مناسب انجام شود تا علاقه به مطالعه بوجود آید تا زمانی که کودک پا به محیط مدرسه می گذارد با مهم تلقی کردن امر خواندن،آن علاقه دوران کودکی به عادت به مطالعه در او تبدیل شود.

 

کتابخانه آموزشگاهی

 

کتابخانه آموزشگاهی مجموعه ای از مواد چاپی و غیر چاپی است که در مدرسه برای پاسخگویی به نیازهای آموزشی،اطلاعاتی،تحقیقاتی،تفریحی و فردی دانش آموزان و معلمان ایجاد می شود.هدف اصلی آن رسیدن به اهدافی است که آموزش و پرورش تعیین کرده است.(فهیمه باب الحوائجی،12)

 

کتابخانه آموزشگاهی با ایجاد فضایی صمیمی و تهیه کتابهای مناسب و متناسب با نیازها و علایق دانش آموزان ، نقش مهمی در ایجاد عادت به مطالعه درآنها دارند .وجود کتابخانه های پویا،مجهز و مطلوب باعث می شود که گرایش آنها به مطالعه بیشتر شود و کم بودن تعداد کتابخانه ها در محیط های آموزشی و عدم دسترسی آسان به مواد خواندنی مورد نیاز و مورد علاقه باعث می شود که گرایش به مطالعه به حداقل برسد و یا حتی از بین برود.

 

کتابدار کتابخانه آموزشگاهی

 

وجود کتابدار متخصص از جمله عوامل مهم در هدایت دانش آموزان به کتابخانه است.

 

کتابدار باید در برنامه های آموزشی و فراگیری شرکت کرده و به هماهنگی  فعالیتهای کتابخانه و برنامه درسی بپردازد،همچنین از تغییرات نظام آموزشی با اطلاع باشد و بکوشد برنامه های کتابخانه را با آن هماهنگ سازد.با سازماندهی کتابها که منجر به دسترسی سریع به مجموعه می شود می تواند سبب جلب مراجعین به کتابخانه شود.

 

از وظایف مهم کتابدار مدرسه ،انتخاب کتاب مناسب ،حفظ تعادل بین کتابهای آموزشی و سرگرمی  و داستان و تازه نگه داشتن مجموعه کتابخانه است .

 

از مهمترین ویژگی های اخلاقی کتابدار موفق کودکان این است که به آنان صمیمانه عشق بورزد ،بردبار ،مؤدب ،مهربان باشد .در برخورد با کودکان از همان قواعدی پیروی کند که در برخورد با بزرگسالان به کار می برد .با احترام با کودکان رفتار کند و به دنیای خصوصی کودک احترام بگذارد.

 

توجه به علایق گوناگون کودکان از جمله تماشای تلویزیون ،موسیقی،لباس و آرایش ،فعالیتهای اوقات فراغت و عادتها و علایق مطالعه در ایفای نقش خود مؤثر است .

 

برای کتابداران حمایت از کودکان و نوجوانان تنها به معنی کاربرد تخصص به منظور فراهم آوری مواد و خدمات نیست ،بلکه از این مهمتر ،پرورش حس نوع دوستی ،اعتقاد به اهمیت افراد و اعتماد به نفس در مورد تواناییهای فردی است . 

 

 نقش معلم در بهره گیری از کتابخانه

 

 

معلم در اجرای برنامه در خلال دروس ،در ایجاد عادت به مطالعه،خواندن را به عنوان وسیله ای برای افزایش آگاهی و گسترش مهارت در زمینه ی دروس مختلف،به کودک معرفی می کند تا کودک به مطالعه ترغیب شود. این مسئله منجر به درک بهتر و آموختن بهتر دروس می شود.

 

توجه معلم به کتابهای جنبی این آگاهی را به کودک می دهد که یادگرفتن فقط منحصر به کتابهای درسی و معلم و کلاس درس نمی شود ،بلکه چیزهایی بیش از اینها می توان آموخت .استفاده از این روش باعث می شود که کودک برای برآورده شدن این نیاز راهی کتابخانه شود.

 

کتابدار و معلم باید در تعامل با یکدیگر باشند و کتابدار در انتخاب کتابهای کتابخانه از معلمان  نظر خواهی کند زیرا او بیشتر فعالیتهای یادگیری دانش آموزان را کنترل و هدایت می کند.

 

فعایتهای کتابخانه

 

کتابخانه در راستای جذب دانش آموزان به کتابخانه  و زمینه سازی گرایش دانش آموزان به کتاب و کتابخوانی می تواند فعالیتهایی را انجام دهد .حال به معرفی چندی از این فعالیتها می پردازیم:

 

1.     داستان گویی و کتابخوانی

 

2.     معرفی کتابخانه به کودکان و آگاه ساختن آنان که چگونه به موجودی کتابخانه و آنچه نیاز دارند ،دسترسی پیدا کنند .این امر منجر به کاهش اضطراب از ورود و استفاده از کتابخانه می انجامد. 

 

3.     معرفی کتاب :معرفی کتابهای مناسب و مفید جدید متناسب با موضوعات درسی . 

 

4.     برگزاری جلساتی با پدیدآورندگان کتاب چون نویسندگان ،تصویرگران ،ناشران و... .

 

5.     نمایشگاه کتاب :برپایی نمایشگاه کتاب به مناسبتهای مختلفی چون هفته معلم ،روز جهانی کودک،روز دانش آموز،هفته کتاب می تواند باعث ایجاد علاقه وعادت به مطالعه در افراد شود. این نمایشگاه به دو صورت نمایشگاه کلاسی که فقط مختص به یک کلاس می باشد ودیگری نمایشگاه موضوعی که کتابهای مربوط به یک موضوع خاص نمایش داده می شود ،می توان انجام گیرد. 

 

6.     بحث و گفتگو درباره کتاب و برپایی جلسات نقد کتاب ،همچنین بحث درباره فیلم هایی که بر اساس کتابها ساخته شده اند. 

 

7.     بازی و مسابقات مربوط به کتاب:برگزاری مسابقات مختلف و طرح سؤالاتی از کتابهای خاص در مناسبتهای مختلف. 

 

8.     روزهای خاص و برنامه های آن:در نظر گرفتن زنگی به نام ساعت مطالعه در مدارس ویا برپایی بعضی از کلاسها در محیط کتابخانه و تقویت این امر می تواند در ایجاد عادت به مطالعه در دانش آموزان بسیار مفید باشد. 

 

9.     نمایش فیلم ،اسلاید،نوارهای ویدئویی ،نمایش عروسکی و اجرای نمایشنامه،طراحی و کاردستی،مجالس شب شعر و کارگاههای ادبی. 

 

10.            ترویج فرهنگ هدیه و یادگاری دادن کتاب در روزهای جشن تولد و اعیاد. 

 

نتیجه گیری

 

کتابخانه آموزشگاهی نقش مهمی در ایجاد عادت به مطالعه در دانش آموزان دارد، بهمین دلیل باید آن را به عنوان یکی از بخشهای مهم آموزشگاه در نظر گرفت و تلاش در جهت پویا نگهداشتن  آن کرد.به امید روزی که همه ی آموزشگاهها دارای یک کتابخانه مجهز و پویا باشند.

 

کتابنامه

 

 

·        یغمایی،جواد.کودک و مطالعه.تهران:کتابدار،1383.

 

·        میر هادی،توران.کتابخانه آموزشگاهی و نقش آن در ایجاد عادت به مطالعه.تهران:کتابدار،1383.

 

·        باب الحوائجی،فهیمه.نقش و اهمیت کتابخانه آموزشگاهی و رهنمودهایی برای کتابخانه های کودکان.تهران:پژوهشکده تعلیم و تربیت،1378.

 

امانی،غفور.کتابخانه های مدارس و نقش آنها در ایجاد عادت به مطالعه در دانش آموزان.اردبیل:تراز،1380.

   + شبنم - ٩:۳٥ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٦/۱/۱۸

عيدتان مبارك

فرا رسيدن بهار طبيعت و نوروز باستاني ۱۳۸۶ را به ايرانيان بالاخص كتابداران اين مرزو بوم تبريك عرض مي كنم.اميداورم سالي پر از خير و بركت در پيش داشته باشيد.

   + شبنم - ۱٢:٤٩ ‎ب.ظ ; ۱۳۸٥/۱٢/٢۸

 

فراخوان مقاله

قابل توجه دانشجویان کتابداری و اطلاع رسانی، کتابداران، آرشیویستها ، موزه داران و سایر متخصصین حوزه های آرشیو، کتابخانه و موزه

انجمن علمی دانشجویی کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاه الزهرا (س) در نظر دارد هشتمین همایش سراسری خود را با عنوان :

آرشیو کتابخانه و موزه : وجوه

اشتراک و افتراق

در اردیبهشت ماه ۱۳۸۶ برگزار نماید.

لذا از کلیه علاقه مندان دعوت می گردد تا مقالات خود را به همراه چکیده مقاله در محورهای مورد بحث ذیل به دبیرخانه همایش ارسال نمایند.

* آموزش

* استانداردسازی

* کاربران

مهارتها

* سازماندهی منابع

* اطلاع رسانی

مهلت ارسال چکیده مقالات : ۱۵/۱۱/۸۵

اعلام پذیرش چکیده مقالات : ۱۵/۱۲/۸۵

مهلت ارسال متن کامل مقالات : ۱۵/۱/۸۶

اعلام پذیرش نهایی :۳۱/۱/۸۶

زمان برگزاری همایش : هفته آخر اردیبهشت ماه ۱۳۸۶

تاریخ دقیق برگزاری همایش متعاقبا اعلام می گردد.

آدرس :تهران - ونک - دانشگاه الزهرا(س) - مرکز فعالیت های علمی - فرهنگی و فوق برنامه دانشجویی - طبقه سوم - کارشناس انجمنها - دبیرخانه همایش کتابداری و اطلاع رسانی

تلفن :۸۸۰۴۱۳۴۳       فاکس: ۸۰۵۶۹۰۸۸         تلفن ضروری : ۰۹۱۲۶۳۸۰۶۴۵

WWW.peikeketabdari.blogfa.com

Email:libraryscienceseminars@yahoo.com

 

   + شبنم - ۱٠:٢٦ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٥/۱٠/٥

 

روز کتابدار واطلاع رسان بر همه کتابداران مبارک. 

   + شبنم - ۱٠:٤٦ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٥/٩/۱

 

هفته کتاب بر کتابخوانان واهل کتاب مبارک.

   + شبنم - ۱۱:٤٠ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٥/۸/٢٤

 

 [1]ISBN چیست ؟

شماره استاندارد بین المللی کتاب شماره ای است  که قبل از چاپ به کتاب یا ویرایش جدیدی از یک کتاب داده می شود که به وسیله ی آن می توان به آسانی در میان تعداد زیاد کتابها ،کتاب مورد  نظر خود را بدون آنکه به مشخصات کتابشناسی از قبیل عنوان ، نویسنده ، ناشر یا بقیه ی موارد نیازی داشته باشیم ، پیدا کنیم . در واقع شماره ی استاندارد بین المللی کتاب که در زبان فارسی به  آن شابک گفته می شود  ویژگی منحصر به فردی است که به هر کتاب اختصاص دارد که از بروز اشتباهاتی که در اثر یکسان بودن عنوانها ، مشخصات نویسنده ، ناشر و نیز قطع های مختلف کتاب به وجود می آید ، جلوگیری می کند . شاید بتوان گفت آی . اس . بی . ان  در کتابخانه ها مطمئن ترین عنصر شناسایی منابع منتشر شده است . 

 

تاریخچه ی ISBN

آی .اس. بی .ان در سال 1965 در کشور انگلستان به کار گرفته شد . در سال 1672 استاندارد مربوط به شابک توسط سازمان جهانی استاندارد ارائه شد و طبیعتا باعث شد که این شماره به یک  شماره بین المللی تبدیل شود . در سال 1992 آخرین ویرایش استاندارد شکل گرفت و منتشر شد و برای سال 2007 نیز استاندارد جدیدتری مطرح شده است . در سال 1372 ش  ایران به عضویت سازمان جهانی آی . اس .بی .ان  درآمد و در سال 1373 رسما کار خود را آغاز کرد . ایزو ، سازمان جهانی استاندارد ، استانداردی را برای نظام شابک طراحی کرد با عنوان استاندارد 2108 که هدف آن همانند سازی و استاندارد کردن استفاده از شماره ها برای عنوان یا ویرایش خاصی از یک عنوان بود . در حقیقت با استفاده از این استاندارد هر عنوان با ویرایش جدید یک شماره ی منحصر به فرد را در سطح بین المللی خواهد داشت .

 

ساختار ISBN

هر شماره ی استاندارد بین المللی کتاب از  ده رقم  تشکیل می شود که هنگام چاپ همیشه به دنبال حروف ISBN ظاهر می شود . این عدد ده رقمی به چهار قسمت تقسیم می شود و هر قسمت با خط تیره از قسمت دیگر جدا می شود . مثال : 2-7-92143-964 ISBN

·   قسمت اول : شناسه ی گروه :یک ، دو یا سه رقم دارد که کشور ، منطقه یا زبان را مشخص می کند که برای ایران عدد 964 برای کشورهای انگلیسی زبان عدد  0و فرانسه عدد 2 است .

·   قسمت دوم : شناسه ی ناشر : شامل 2 تا 7 رقم است که ناشر خاصی را در گروه شناسایی می کند مثلا 6192 شناسه ی خانه ی کتاب است .

·   قسمت سوم : شناسه ی عنوان : عنوان خاص یا چاپ خاصی از یک عنوان را که به وسیله ی ناشر به چاپ رسیده است مشخص می کند .

·   قسمت چهارم : رقم کنترل : آخرین رقم اعتبار آی . اس . بی .ان را کنترل می کند که همیشه یک عدد مفرد و گاهی اوقات عدد رومی X است .

 

v  لازم به ذکر است که در ارقام این ساختار هیچ اشتباهی رخ نمی دهد زیرا نظامهای رایانه ای آن را به صورت خودکار ثبت می کنند و اگر رقمی بصورت نادرست وارد شود ، خطا می گیرند.  

 

 


 

 



[1] International Standard Book Number

   + شبنم - ۱:۳۱ ‎ب.ظ ; ۱۳۸٥/۸/٢٢

 

 

   + شبنم - ۱۱:٤۳ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٥/۱/۱٤

 

 

ISSN چيست؟

پيايند ،نشريه اي چاپي يا غير چاپي است كه بطور مسلسل ودر فواصل زماني معين يا نامعين منتشر مي شود و به طور نا محدود ادامه مي يابد . پيايند شامل مجلات،روزنامه ها ،سالنامه ها ،يادبود ها و خلاصه مذاكرات و نظاير آنها مي شود.  ISSN يا شماره استاندارد بين المللي پيايندها ،شماره خاص و منحصر بفردي است كه هر نشريه ادواري داده مي شود تا آنرا از بقيه متمايز گرداند .اين شماره كه در زبان فارسي به آن شاپا گفته مي شود همانند شماره8 شناسنامه هر نشريه اي است كه طبق قانون بايد در روي جلد و صفحه عنوان در جاي مناسبي كه به سهولت قابل رؤيت باشد چاپ شود .

 تاريخچه ISSN

مطالعات امكان سنجي كه در اواخر دهه ي60 ميلادي به طور مشترك توسط يونسكو و شوراي بين المللي مجامع علمي به منظور ايجاد يك نظام اطلاعات علمي جهاني تحت عنوان نظام اطلاعات علوم و فناوري سازمان ملل متحد انجام شد،به ابداع نظام آي . اس .اس . ان منجر گرديد.اين نظام در سال 1971 با نام نظام بين المللي داده هاي پياينديISDS  بكار گرفته شد . در نوامبر 1971 دبير كل يئنسكو تاسيس مركز بين المللي آي .اس . دي .اس را اعلام نمود و همه ي اعضاي يونسكو را به ايجاد مراكز ملي آي . اس . دي . اس و همكاري با مركز بين المللي فرا خواند . در 1993 اين مركز بين المللي آي . اس . اس . ان تغيير نام داد تا با فعاليت ها و خدذمات خود هماهنگ شود . مركز بين المللي آي . اس . اس . ان در پاريس است و 76 مركز ملي را تحت پوشش مي دهد .

   ساختار ISSN

هر شماره استاندارد بين المللي پيايندها از هشت رقم تشكيل مي شود كه هفت رقم آن شماره منحصر به فرد براي پيايند است و رقم آخر عدد كنترل كننده به شمار مي آيد. براي سهولت در خواندن چهار شماره اول با يك خط اتصال از چهار شماره دوم جدا مي شود كه اين هشت رقم هميشه بايد به دنبال حروف ISSN  يا شاپا ظاهر مي شود .

بر خلاف شماره استاندارد بين المللي كتاب هيچ يك از ارقام ISSN متضمن معناي خاصي نيست بلكه همچون شماره شناسنامه فقط معرف پيايندي است كه بدان تعلق گرفته است.

كاربردهاي ISBN وISSN در كتابخانه ها و مراكز اطلاع رساني

1.   استفاده در سفارش و فراهم آوري كتابخانه

2.   استفاده در نظام گردش و امانت كتابخانه

3.   استفاده در امانت بين كتابخانه اي

4.   استفاده براي جستجو ازپايگاههاي اطلاعاتي

5.  استفاده براي دريافت اطلاعات و مدارك در نظام هاي ماشيني ،بازيابي و دريافت اطلاعات از طريق آنها به دلايلي چون كنترل مناسب و دقيق مطابقت مدرك مورد بازيابي و اينكه نقطه ي بازيابي واحدي در سطح بين المللي است ،اهميت آنرا بيشتر كرده است.

6.   استفاده براي جستجو در فهرست هاي پيوسته و فهرستهاي مشترك

   + شبنم - ۱:٥۳ ‎ب.ظ ; ۱۳۸٤/۱٢/٢٤

 

سير تحول  نشر كتاب در ايران

 

نشر ايران را بر پايه محمل هايي كه طي تاريخ داشته است به سه مرحله اصلي مي توان تقسيم كرد.مرحله پيشا چاپ – مرحله چاپي – مرحله پسا چاپ

1.  مرحله پيشا چاپ- از آغاز پيدايش خط در ايران،احتمالا در هزاره يكم قبل از ميلاد تا انتقال نقش بر تكه هاي چرمي در عصر گيخاتون،حاكم مغول در ايران يا نخستين چاپ متون مقدس مسيحي به شيوه ابداعي گوتنبرگ به دست ارمنيان مقيم در جلفاي اصفهان در عصر صفويه،نشركتاب از راه كتابت و تكثير خطي در نسخه هاي اندك شمار صورت مي گرفت.تععين كردن تاريخ قطعي براي مرحله پيشا چاپ به قطعي شدن تاريخ پيدايش خط و چاپ در ايران بستگي دارد كه البته ديدگاهها در اين مورد متفاوت است .  

2.  مرحله چاپي – اين مرحله محدوده زماني حدود  200سال را در بر مي گيرد،از اواخر سده ي 18 تا اواخر سده ي 20 ،يا به عبارتي تقريبي تر دو قرن 20 و19تاريخ ايران عصري پر تحول و تأاثير گذار بوده است .در همين دوره تحول جميعتي ،تحول سواد آموزي و آموزشي ، تحول در شيوه زندگي و...پديد آمده است و همه ي اينها كه با پديده ي دادوگرفت انديشه همراه است ،با نشر نيز ارتباط دارد.

3.  مرحله پسا چاپ – ما اكنون سالهاي آغازين اين مرحله را از سر مي گذرانيم .مرحله پسا چاپ در ايران ،از دهه ي 1370شمسي برابر با دهه ي 1990ميلادي با گسترش شبكه هاي يارانه اي ،رواج پديده ي DTP كه نشر روميزي ناميده مي شود و ظهور انقلاب در عرصه نشر بدون چاپ يا نشر فارغ از چاپ يا نشر الكترونيكي آغاز شد . در ادامه ي همين روند پديده ي DPT كه شايد بتوان آن را به نشر سراي الكترونيكي ترجمه كرد در حال گسترش است .

 

نشر كتاب در كشورهاي در حال توسعه

مي دانيم كه در طي دهه هاي اخير كشورهاي زيادي از بند استعمار رهايي يافته و به استقلال رسيده اند اين كشورهاي استعمارزده بلافاصله شروع به دگرگوني شرايط اجتماعي و اقتصادي خود كردند اما در مسير توسعه اين گشورهاي تازه استقلال يافته و ساير كشورهاي جهان سوم به وارد كردن وسايل الكترونيكي و پسشرفته ،تهيه تجهيزات جنگي و تقويت نيروهاي نظامي خود و...اقدام كردند و متاسفانه در مسير توسعه و برنامه ريزي به انتشار كتاب و صنعت انتشاراتي كم بها دادند و چه بسا از ان غافل ماندند. به ديگر سخن در راه توسعه و برنامه ريزي تقريبا انديشه ، تفكر علمي و فرهنگ كنار گذاشته شد . طبق گزارشهاي يونسكو گرسنگي كتاب و شكاف عميق توليد و توزيع سرانه كتاب دركشورهاي در حال توسعه و توسعه يافته گاهي از 20 تا 40برابر تجاوز مي كند و چنين شكافي از عمق فاجعه و انديشه صدها ميليون انسان در جهان سوم خبر ميدهد.

 

مسايل و مشكلات نشر در جهان سوم

 

در نشر كتاب در جهان سوم مسائل مهمي ميتوانند مؤثر باشند:

1)          توليد و مصرف اطلاعات

2)          خردنگري بجاي كلان نگري

3)          شمارگان كتاب ،كتابخواني

4)          نظام آموزشي

5)          اقتصاد

6)          حق مؤلف

7)          توزيع كتاب

8)          زبان

9)          منافع شخصي در مقابل منافع عمومي

10)     حرفه انتشارات

11)     وابستگي

 

مقايسه ميان نشر در ايران و ژاپن

وضعيت نشر كتاب در ژاپن يكي از شگفتي هاي عالم نشر است.تحولات ژاپن از دوره اي آغاز شد كه به آن" دوره ميجي" كه به معناي حكومت روشنفكرانه است كه تقريبا همزمان با حكومت ناصرالدين شاه قاجار بوده است . از عوامل موفقيت ژاپن در جريان جنگ جهاني اول از صحنه جنگ جهاني بيرون بود و اقتصاد به سرعت در حال رشد آن از گزند آسيب هاي ويرانگري كه به اقتصاد بسياري از كشورها از جمله ايران وارد شد در امان بود و همچنين مانند ايران به بحرانهاي سياسي پس از انقلاب مشروطه نيز گرفتار نشد. از جمله عوامل ديگري كه ژاپن در اين امر پيشرفت كرد بالارفتن سطح عمومي زندگي در ژاپن و همچنين قدرت خريد مردم و طبقه متوسط ،توليد و مصرف كتاب ،شمار جواناني كه تحصيلات دبيرستاني را به پايان بردند.نيازهاي جديد جامعه ژاپن به مواد خواندني وعلاوه بر اين امضاكردن پيمان جهاني حق پديد آورنده كه در اين امر ژاپن پيشگام كشورهاي آسيايي بود.

 

     

   + شبنم - ۱۱:٠٠ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٤/٩/٢٤